DZIAŁ PROGRAMU: Podstawowe właściwości i budowa materii

Poziom

Konieczny

Stopień

dopuszczający – 2

 Uczeń:

- wskazuje ciała stałe w najbliższym otoczeniu,

- rysuje ułożenie cząsteczek w ciałach stałych, cieczach i gazach,

- wskazuje w najbliższym otoczeniu przykłady ciał stałych, cieczy i gazów,

- wskazuje po 2-3 przykłady zastosowania metali i niemetali,

- wskazuje przykłady mieszanin spotykanych w życiu codziennym,

- wskazane mieszaniny dzieli na jednorodne i niejednorodne,

- wskazuje sposoby wykorzystania powietrza,

- wymienia sposoby zapobiegania korozji,

- przygotowuje wodny roztwór soli, cukru itp.,

- wymienia dwa czynniki przyspieszające rozpuszczanie.

Poziom

Podstawowy

Stopień

dostateczny - 3

Uczeń:

- podaje przykłady zjawisk fizycznych,

- określa właściwości ciał stałych, cieczy i gazów,

- podaje przykłady (1-2) występowania zjawiska rozszerzalności temperaturowej

  ciał stałych, cieczy i gazów,

- klasyfikuje wskazane substancje na metale i niemetale,

- podaje po 2-3 przykłady właściwości wskazanego metalu i niemetalu,

- wymienia 2-3 właściwości wody i dwutlenku węgla,

- wyjaśnia, na czym polega gaszenie ognia,

- wskazuje, który składnik powietrza bierze udział w spalaniu,

- wymienia czynniki przyśpieszające korozję,

- wymienia procesy życiowe, do których organizm wykorzystuje energię,

- wskazuje sposoby rozdzielania mieszanin niejednorodnych.

Poziom

Rozszerzający

Stopień dobry – 4

Uczeń:

- klasyfikuje, popierając przykładami, oddziaływania występujące w przyrodzie,

- porównuje budowę ciał stałych, cieczy i gazów,

- wyjaśnia pojęcie „rozszerzalności temperaturowej”,

- klasyfikuje podane substancje na proste i złożone,

- omawia znaczenie najczęściej występujących metali i niemetali,

- podaje przykłady minerałów będących związkami chemicznymi,

- rozpoznaje model pierwiastka i związku chemicznego,

- porównuje mieszaniny: jednorodną i niejednorodną,

- omawia skład wybranych stopów,

- wymienia pierwiastki wchodzące w skład powietrza,

- wyjaśnia, na czym polega spalanie,

- wskazuje przykłady utleniania zachodzące w organizmach żywych i z ich udziałem,

- nazywa składniki tworzące roztwór,

- wymienia sposoby rozdzielania mieszanin jednorodnych.

Poziom

Dopełniający

Stopień

bardzo dobry - 5

Uczeń:

- wyjaśnia istotę oddziaływań, np. magnetycznych,

- wskazuje związek między budową a niektórymi właściwościami ciał stałych, cieczy i gazów,

- wskazuje przykłady praktycznego zastosowania wiedzy nt. rozszerzalności temperaturowej ciał stałych, cieczy i gazów,

- uzasadnia, dlaczego substancje dzielimy na proste i złożone,

- porównuje właściwości kilku metali,

- uzasadnia, że metale i niemetale to substancje proste,

- rysuje model budowy wybranych (np. 2-3) związków chemicznych,

- uzasadnia, dlaczego woda może stanowić przykłady mieszaniny jednorodnej lub niejednorodnej,

- wyjaśnia, dlaczego powietrze podtrzymuje palenie,

- porównuje proces utleniania i spalania,

- wyjaśnia, dlaczego rdza jest przykładem związku chemicznego,

- wyjaśnia, dlaczego podwyższona temperatura przyśpiesza rozpuszczanie,

- wyjaśnia, na czym polega proces krystalizacji.

  DZIAŁ PROGRAMU: Polska – nasza Ojczyzna

Poziom

Konieczny

Stopień

dopuszczający – 2

 Uczeń:

- nazywa województwo, powiat, gminę, w której mieszka,

- odczytuje z mapy nazwy głównych krain geograficznych,

- rozpoznaje najpospolitsze drzewa iglaste i liściaste,

- wskazuje na mapie rzeki, jeziora, obszary bagienne.

Poziom

Podstawowy

Stopień

dostateczny - 3

Uczeń:

- wymienia państwa graniczące z Polską,

- nazywa siłę zewnętrzną, która wywarła największy wpływ na rzeźbę terenu Polski,

- wymienia czynniki, od których zależy żyzność gleb,

- wyjaśnia, dlaczego korzystniejsze jest sadzenie lasów mieszanych

  niż jednogatunkowych,

- odczytuje z mapy nazwy kilku obszarów leśnych.

Poziom

Rozszerzający

Stopień dobry – 4

Uczeń:

- nazywa gminy i województwa sąsiadujące z gminą i województwem, w którym mieszka,

- opisuje epokę lodowcową,

- wyjaśnia, dlaczego rzeźba powierzchni Polski ma charakter pasowy,

- odczytuje na mapie nazwy i wysokości największych wzniesień,

- charakteryzuje poszczególne typy lasów,

- wskazuje czynniki, które wpłynęły na zmniejszenie się obszarów leśnych,

- pokazuje na mapie dorzecze, dział wód, kanały,

- wymienia typy jezior.

Poziom

Dopełniający

Stopień

bardzo dobry - 5

Uczeń:

- nazywa władze gminy, powiatu, województwa,

- opisuje krajobraz ukształtowany przez lądolód,

- charakteryzuje poszczególne rodzaje lasów i gleb,

- wskazuje związek między rodzajem gleby a typem lasu,

- wyjaśnia, dlaczego drzewa iglaste są mniej odporne na zanieczyszczenia niż liściaste,

- opisuje bieg Odry i Wisły od źródeł do ujścia,

- charakteryzuje typy jezior występujących w Polsce.

  DZIAŁ PROGRAMU: Pojezierze Mazurskie – słodkowodne środowisko życia

Poziom

Konieczny

Stopień

dopuszczający – 2

 Uczeń:

- pokazuje na mapie Pojezierze Mazurskie,

- odczytuje z mapy nazwy kilku jezior,

- wymienia czynniki niezbędne do życia roślin wodnych,

- rozpoznaje (nazywa) kilka roślin, które występują w strefie przybrzeżnej.

Poziom

Podstawowy

Stopień

dostateczny - 3

Uczeń:

- wskazuje różnice między środowiskiem lądowym a wodnym,

- wskazuje 2-3 cechy budowy, które stanowią przystosowania rośliny do życia w wodzie,

- rysuje i opisuje zasadnicze elementy komórki roślinnej,

- nazywa substancje niezbędne do wytworzenia pokarmu przez rośliny.

Poziom

Rozszerzający

Stopień dobry – 4

Uczeń:

- charakteryzuje osobliwości przyrodnicze, które można spotkać na Pojezierzu Mazurskim,

- wyjaśnia, dlaczego zachodzi mieszanie się wody w jeziorze,

- charakteryzuje przystosowania roślin do warunków panujących w sferze przybrzeżnej,

- opisuje budowę okrzemki,

- omawia przebieg procesu fotosyntezy,

- charakteryzuje rolę wybranych organelli komórkowych.

Poziom

Dopełniający

Stopień

bardzo dobry - 5

Uczeń:

- wyjaśnia zasady tworzenia obszarów chronionych na Pojezierzu Mazurskim,

- uzasadnia, że występowanie roślin w jeziorze ma związek z przenikaniem światła,

- wyjaśnia, dlaczego możliwe jest trwanie życia w jeziorze w okresie zimy,

- podaje przykłady roślin występujących w poszczególnych strefach jeziora,

- charakteryzuje rolę organelli komórkowych,

- dowodzi, że glony są roślinami.

  DZIAŁ PROGRAMU: Morze Bałtyckie – słonowodne środowisko życia

Poziom

Konieczny

Stopień

dopuszczający – 2

 Uczeń:

- pokazuje na mapie: <orze Bałtyckie, ujście Odry, Wisły, jezioro przybrzeżne, mierzeję,

- na zdjęciach rozpoznaje wybrzeże wysokie i niskie,

- posługując się mapą, nazywa państwa leżące nad Bałtykiem,

- posługując się mapą, nazywa największe rzeki wpadające do Morza Bałtyckiego,

- podaje po 2 przykłady roli glonów w przyrodzie, medycynie i gospodarce człowieka.

Poziom

Podstawowy

Stopień

dostateczny - 3

Uczeń:

- wymienia charakterystyczne cechy pogody morskiej,

- opisuje plechę morszczynu,

- wymienia sposoby bezpłciowego rozmnażania glonów.

Poziom

Rozszerzający

Stopień dobry – 4

Uczeń:

- charakteryzuje działalność fal na wybrzeżu niskim i wysokim,

- wyjaśnia jak powstaje bryza,

- porównuje północne i południowe wybrzeże Morza Bałtyckiego,

- opisuje rozmieszczenie glonów w morzu,

- opisuje sposób rozmnażania się poznanych glonów.

Poziom

Dopełniający

Stopień

bardzo dobry - 5

Uczeń:

- objaśnia rolę prądów morskich w tworzeniu się mierzei, jezior przybrzeżnych, zalewów,

- wyjaśnia powstawanie bryzy dziennej i nocnej,

- charakteryzuje czynniki decydujące o rozmieszczeniu roślinności (np. zasolenie, światło …),

- charakteryzuje sposoby rozmnażania płciowego glonów,

- charakteryzuje rolę glonów w przyrodzie, medycynie i w gospodarce człowieka.

  DZIAŁ PROGRAMU: Rośliny lądowe

Poziom

Konieczny

Stopień

dopuszczający – 2

 Uczeń:

- wymienia 2-3 przystosowania roślin do życia na lądzie,

- rysuje mech płonnik,

- wymienia po 3-4 rośliny należące do nagonasiennych i okrytonasiennych,

- nazywa części rośliny nasiennej,

- objaśnia rolę korzenia, łodygi, liści,

- opisuje budowę zewnętrzną liścia,

- nazywa części kwiatu,

- określa warunki niezbędne do kiełkowania nasion.

Poziom

Podstawowy

Stopień

dostateczny - 3

Uczeń:

- nazywa zasadnicze elementy budowy mchu,

- podaje rolę mchów w przyrodzie i gospodarce człowieka (2-3 przykłady),

- rozróżnia: systemy korzeniowe, typy łodyg (przykłady), liście pojedyncze  i złożone, kwiaty i kwiatostany,

- podaje przykłady owoców suchych i mięsistych,

- wymienia 2-3 przykłady przystosowań owoców do rozsiewania.

Poziom

Rozszerzający

Stopień dobry – 4

Uczeń:

- uzasadnia konieczność wykształcenia przez rośliny poszczególnych przystosowań,

- opisuje budowę liści mchu torfowca,

- wskazuje różnice między roślinami nasiennymi a zarodnikowymi,

- rozróżnia szyszki drzew szpilkowych,

- porównuje system palowy i wiązkowy,

- opisuje budowę zewnętrzną korzenia,

- wymienia rodzaje pędów podziemnych,

- rozpoznaje kształty blaszek liściowych,

- rozpoznaje typy ulistnienia,

- charakteryzuje rolę poszczególnych elementów kwiatu,

- wyjaśnia, w jaki sposób powstaje owoc,

- charakteryzuje przystosowania owoców do różnych sposobów rozsiewania,

- opisuje budowę nasienia.

Poziom

Dopełniający

Stopień

bardzo dobry - 5

Uczeń:

- porównuje warunki do rozwoju roślinności w środowisku lądowym i wodnym,

- uzasadnia, dlaczego mchy są najprostszymi roślinami lądowymi,

- wyjaśnia związek budowy liści mchu torfowca ze zdolnością magazynowania wody,

- opisuje przystosowana do środowiska występujące w budowie u wybranych grup roślin,

- porównuje nago- i okrytonasienne,

- podaje przykłady modyfikacji korzeni, łodyg, liści,

- rozpoznaje 3-4 typy kwiatostanów,

- opisuje poszczególne typy owoców,

- wyjaśnia, na czym polega proces kiełkowania nasion.

  DZIAŁ PROGRAMU: Krajobraz nizin

Poziom

Konieczny

Stopień

dopuszczający – 2

 Uczeń:

- pokazuje na mapie: pas przybrzeżny, główne miasta i jeziora pobrzeży,

- pokazuje na mapie pas nizin,

- nazywa największe niziny,

- określa zasady zachowania się na terenie parku narodowego,

- na podstawie rysunku nazywa części grzyba,

- odróżnia jadalne gatunki grzybów od trujących,

- rozpoznaje skrzypy, widłaki.

Poziom

Podstawowy

Stopień

dostateczny - 3

Uczeń:

- pokazuje na mapie położenie najważniejszych miast na nizinach,

- wymienia cechy klimatu Niziny Śląskiej i Niziny Podlaskiej,

- opisuje warstwy lasu (nazywa warstwy lasu i podaje przykłady organizmów w nich występujących),

- nazywa części ciała paproci.

Poziom

Rozszerzający

Stopień dobry – 4

Uczeń:

- wyjaśnia, jak powstają wydmy,

- opisuje atrakcje turystyczne pobrzeży,

- wskazuje na mapie kotliny i wysoczyzny,

- wyjaśnia przyczyny słabego zalesienia Niziny Wielkopolskiej,

- charakteryzuje krajobraz Niziny Podlaskiej,

- wymienia nazwy organizmów chronionych w Białowieskim Parku Narodowym,

- charakteryzuje oddziaływania pomiędzy poszczególnymi warstwami w lesie,

- opisuje charakterystyczne cechy grzybów,

- opisuje pozytywną i negatywną rolę grzybów,

- wymienia cechy budowy, które ułatwiają rozpoznawanie grzybów,

- charakteryzuje rolę skrzypów i widłaków obecnie i w przeszłości.

Poziom

Dopełniający

Stopień

bardzo dobry - 5

Uczeń:

- charakteryzuje Woliński Park Narodowy,

- określa bogactwo mineralne i ich miejsca występowania na Nizinie Śląskiej,

- porównuje warunki geograficzno-przyrodnicze Niziny Wielkopolskiej i Mazowieckiej,

- wyjaśnia pochodzenie jeziora na Polesiu Lubelskim,

- opisuje charakterystyczne cechy krajobrazu Puszczy Białowieskiej,

- wyjaśnia, jaką rolę w lesie pełnią mikroorganizmy,

- omawia sposoby rozmnażania się grzybów,

- wyjaśnia nazwę „rośliny zarodnikowe”,

- charakteryzuje rośliny zarodnikowe.

  DZIAŁ PROGRAMU: Krajobraz wyżyn

Poziom

Konieczny

Stopień

dopuszczający – 2

 Uczeń:

- wskazuje na mapie położenie wyżyn,

- odczytuje nazwy wyżyn,

- opisuje działania człowieka na Wyżynie Śląskiej.

Poziom

Podstawowy

Stopień

dostateczny - 3

Uczeń:

- odczytuje nazwy głównych miast wyżyn,

- podaje przykłady osobliwości znajdujących się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej,

- opisuje charakterystyczne cechy krajobrazu Wyżyny Lubelskiej.

Poziom

Rozszerzający

Stopień dobry – 4

Uczeń:

- podaje przykłady niszczenia środowiska na Wyżynie Śląskiej,

- opisuje, w jaki sposób powstał krajobraz krasowy,

- opisuje roślinność Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej,

- wymienia uprawy występujące na Wyżynie Lubelskiej.

Poziom

Dopełniający

Stopień

bardzo dobry - 5

Uczeń:

- podaje przykłady świadczące o wpływie zanieczyszczeń środowiska na zdrowie mieszkańców,

- wymienia zastosowanie węgla kamiennego,

- charakteryzuje poszczególne elementy krajobrazu krasowego,

- charakteryzuje gleby Wyżyny Lubelskiej.

  DZIAŁ PROGRAMU: Krajobraz wyżyn

Poziom

Konieczny

Stopień

dopuszczający – 2

 Uczeń:

- wskazuje na mapie góry,

- odczytuje nazwy najwyższych szczytów,

- wymienia cechy pogody tatrzańskiej,

- wymienia charakterystyczne cechy roślin.   

Poziom

Podstawowy

Stopień

dostateczny - 3

Uczeń:

- opisuje zajęcia mieszkańców Gór Świętokrzyskich,

- wymienia charakterystyczne cechy krajobrazu Tatr,

- nazywa piętra roślinności w Tatrach,

- omawia znaczenie porostów,

- omawia zasługi Karola Linneusza,

- poprawnie zapisuje nazwy gatunkowe.

Poziom

Rozszerzający

Stopień dobry – 4

Uczeń:

- opisuje krajobraz Gór Świętokrzyskich, Karkonoszy, Tatr,

- oblicza temperaturę na podanych wysokościach,

- charakteryzuje piętra roślinne w Tatrach,

- charakteryzuje porost,

- charakteryzuje, popierając przykładami, organizmy należące do poznanych podkrólestw.

Poziom

Dopełniający

Stopień

bardzo dobry - 5

Uczeń:

- podaje przykłady zjawisk krasowych w Górach Świętokrzyskich,

- charakteryzuje wpływ działalności człowieka na przyrodę w Sudetach,

- opisuje, stosując poznaną terminologię, krajobraz Tatr,

- opisuje przystosowania roślin ułatwiające im życie w surowym klimacie,

- opisuje korzyści glonu i grzyba tworzących porost,

- klasyfikuje poznane organizmy.

WSZECHŚWIAT  I ZIEMIA

Ziemia częścią wszechświata

Wymagania  konieczne

Uczeń:

·          Omawia budowę i zastosowanie kalendarza

·          Podaje różnice między planetami i gwiazdami

·          Podaje przykłady świadczące o istnieniu wokół Ziemi pola grawitacyjnego

  Wymagania podstawowe

  Uczeń:

·        Wykazuje istnienie pola grawitacyjnego Ziemi

·          Wyjaśnia co to są galaktyki

Podaje jednostkę siły i masy

  Wymagania rozszerzające

Stopień dobry - 4

Uczeń:

·          Opisuje zasługi M. Kopernika dla rozwoju nauk przyrodniczych

·          Wyjaśnia, co nazywamy polem grawitacyjnym

·          Porządkuje planety Układu Słonecznego

Wyjaśnia, w jakim celu prowadzone są loty kosmiczne

  Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

Uczeń:

·          Określa, od czego zależy wartość siły grawitacji

·          Opisuje w jaki sposób powstał Układ Słoneczny

Wyjaśnia, dlaczego na Księżycu nie ma atmosfery

Ziemia – nasza planeta

  Wymagania konieczne

  Uczeń:

·          Wyjaśnia, popierając przykładami, na czym polegają oddziaływania magnetyczne

Wskazuje równoleżniki, południki, równik, półkulę północną i południową, bieguny ziemskie i oś Ziemi

  Wymagania podstawowe

  Uczeń:

·          Podaje przykłady oddziaływań elektrostatycznych

·          Rysuje linie pola magnetycznego

·          Podaje przykład zjawiska mającego związek z istnieniem pola magnetycznego Ziemi

Określa długość i szerokość geograficzną na wskazanej półkuli

  Wymagania rozszerzające  

Stopień dobry - 4

  Uczeń:

·          Wyjaśnia, na czym polega elektryzowanie ciał

·          Wyjaśnia pojęcie pola magnetycznego

·          Klasyfikuje oddziaływania pomiędzy magnesami

·          Pokazuje położenie biegunów magnetycznych i geograficznych

Określa położenie geograficzne

  Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

  Uczeń:

·          Objaśnia , na czym polegają oddziaływania magnetyczne

·          Wyjaśnia, dlaczego igła magnetyczna ustawia się w kierunku północ – południe

Odszukuje punkty na mapie, mając podane współrzędne geograficzne

Rola Słońca

  Wymagania konieczne

  Uczeń :

·          Wymienia źródła światła

·          Wyjaśnia, jak się zachować w czasie burzy

·          Podaje przykłady ciał przezroczystych i nieprzezroczystych

·          Wyjaśnia zjawisko następowania dnia i nocy

·          Oblicza długość dnia i nocy, mając podane godziny wschodu i zachodu Słońca

·          Rysuje odbicie światła od powierzchni lustrzanych płaskich

Wyjaśnia, dlaczego następują zmiany pór roku

 Wymagania podstawowe

  Uczeń:

·          Klasyfikuje, popierając przykładami, źródła światła na naturalne i sztuczne

·          Buduje prosty obwód elektryczny

·          Wyjaśnia, kiedy następuje załamanie światła

·          Wskazuje występowanie w przyrodzie zjawiska rozszczepienia światła

·          Wyjaśnia powstawanie barw widzianych ciał

Pokazuje na globusie strefy oświetlenia Ziemi

  Wymagania rozszerzające  

Stopień dobry - 4

  Uczeń:

·          Rysuje schemat prostego obwodu elektrycznego

·          Wyjaśnia pojęcie promienia świetlnego

·          Określa podstawowe właściwości przewodników i izolatorów

·          Rysuje promień świetlny przechodzący z powietrza do innego ośrodka

·          Wyjaśnia , dlaczego światło białe ulega rozszczepieniu

·          Rysuje oświetlenie Ziemi w pierwszych dniach kalendarzowych pór roku

  Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

  Uczeń:

·          Wyjaśnia przyczynę różnic długości dnia i nocy

·          Tłumaczy zjawiska zaćmienia Słońca i Księżyca

·          Wykazuje, że światło białe jest mieszaniną świateł białych

·          Opisuje budowę oka

Charakteryzuje poszczególne strefy oświetleniowe Ziemi

MORZA  I  OCEANY

 Wszechocean

Wymagania konieczne

  Uczeń:

·          Odczytuje z mapy nazwy kontynentów, oceanów i mórz

·          Odszukuje na mapie rowy oceaniczne, wyspy, podmorskie łańcuchy górskie

Rysuje falę

  Wymagania podstawowe

  Uczeń:

·          Wyjaśnia, dlaczego na głębokości poniżej 100m panują ciemności

Opisuje warunki panujące na szelfie

Wymagania rozszerzające  

Stopień dobry - 4

  Uczeń:

·          Wyjaśnia przyczyny zróżnicowanego zasolenia wód morskich

·          Opisuje falę

Wyjaśnia przyczynę odpływów i przypływów

Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

  Uczeń:

·          Charakteryzuje warunki panujące w głębinach oceanicznych

·          Opisuje rafę koralową

Wyjaśnia przyczynę powstawania prądów morskich

Charakterystyka stref życia w morzu

  Wymagania konieczne

  Uczeń:

·          Nazywa strefy życia w morzu

·          Rysuje chełbię

·          Opisuje budowę zewnętrzną ryby

·          Opisuje budowę zewnętrzną skorupiaków na przykładzie homara

·          Wymienia źródła dźwięków

·          Tłumaczy, kiedy powstaje echo

·          Wymienia korzyści jakie czerpie człowiek z mórz i oceanów

  Wymagania podstawowe

  Uczeń:

·          Opisuje warunki świetlne panujące w poszczególnych strefach morskich

·          Odróżnia polipa od meduzy

·          Wymienia przystosowania w budowie zewnętrznej ryb do życia w wodzie

·          Podaje przykłady skorupiaków morskich

·          Na rysunku fali zaznacza: rozrzedzenie, zagęszczenie i długość fali

·          Wyjaśnia, do czego służą: echosonda i batyskaf

Podaje przykłady innych zwierząt żyjących w morzach

  Wymagania rozszerzające  

Stopień dobry - 4

  Uczeń:

·          Charakteryzuje warunki panujące w poszczególnych strefach oceanicznych

·          Opisuje przystosowania chełbi do życia w morzu

·          Opisuje budowę stułbi

·          Charakteryzuje koralowce

·          Rozpoznaje wybrane skorupiaki morskie

·          Wyjaśnia, co nazywamy falę dźwiękową

·          Wymienia ośrodki różniące się prędkością rozchodzenia się fal dźwiękowych

·          Wyjaśnia, co nazywamy częstotliwością fali

Opisuje wykorzystanie mórz i oceanów przez człowieka

  Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

  Uczeń:

·          Ocenia możliwości rozwoju świata organicznego w poszczególnych strefach

·          Opisuje przystosowania zwierząt do życia w wodzie

·          Wyjaśnia, dlaczego fale dźwiękowe nie mogą rozchodzić się w próżni

·          Podaje przykłady wykorzystania zjawiska echa przez zwierzęta

Analizuje skutki korzystania z zasobów morskich przez człowieka

Z wody na ląd

 Wymagania konieczne

  Uczeń:

·          Omawia budowę komórki zwierzęcej

·          Wskazuje zwierzęta występujące w jeziorze

·          Opisuje budowę zewnętrzną żaby

Podaje 2 – 3 przykłady płazów chronionych

  Wymagania podstawowe

  Uczeń:

·          Opisuje budowę pierwotniaków na przykładzie pantofelka

·          Omawia budowę stułbi

·          Opisuje wybrane czynności życiowe płazów

·          Podaje przykłady zależności pokarmowych w jeziorze

Charakteryzuje czynności życiowe płazów

  Wymagania rozszerzające  

Stopień dobry - 4

  Uczeń:

·          Odróżnia komórkę zwierzęcą od roślinnej

·          Charakteryzuje przystosowania stułbi do warunków i trybu życia

·          Rozpoznaje wybrane zwierzęta występujące w jeziorze

Wymienia cechy budowy zewnętrznej przystosowujące płazy do życia na lądzie

  Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

  Uczeń:

·          Wyjaśnia, dlaczego w jeziorach żyją głównie zwierzęta zmiennocieplne

·          Charakteryzuje pierwotniaki

·          Charakteryzuje faunę występującą w różnych strefach jeziora

Wymienia gatunki zwierząt, które można spotkać tylko w czystych wodach

ŻYCIE  NA  LĄDZIE

Warunki życia w środowisku lądowym

Wymagania konieczne

Uczeń:

·          Porównuje warunki życia w wodzie i na lądzie

·          Opisuje budowę zewnętrzną ptaka

·          Odróżnia ptaki drapieżne od innych

·          Określa rolę ptaków w przyrodzie

·          Wymienia charakterystyczne cechy ssaków

·          Podaje przykłady ssaków z różnych środowisk

·          Opisuje rolę dżdżownic w przyrodzie

Opisuje sposób postępowania w wypadku przyczepienia się kleszcza

Wymagania podstawowe

Uczeń:

·          Omawia cechy budowy przystosowujące gady do życia na lądzie

·          Wymienia cechy przystosowujące ptaka do lotu

·          Podaje przykłady ptaków odlatujących oraz chronionych

·          Rozpoznaje wybrane gatunki ssaków chronionych w Polsce

·          Opisuje budowę zewnętrzną pająka

·          Wskazuje przykłady pozytywnego i negatywnego znaczenia owadów

Nazywa części  ciała winniczka

Wymagania rozszerzające  

Stopień dobry - 4

Uczeń:

·          Omawia proces rozmnażania gadów

·          Wskazuje podobieństwa i różnice między ptakami  a gadami

·          Wymienia przyczyny wędrówek ptaków

·          Opisuje cechy przystosowujące dżdżownicę do życia w glebie

·          Rozpoznaje typy aparatów gębowych owadów

Charakteryzuje rolę owadów w przyrodzie

Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

Uczeń:

·          Porównuje czynności życiowe płazów i gadów

·          Opisuje rozmnażanie ptaków

·          Na wybranych przykładach wykazuje związek między budową a trybem życia ptaków

·          Charakteryzuje rozmnażanie i rozwój ssaków

·          Opisuje czynności życiowe dżdżownicy

·          Charakteryzuje sposoby rozmnażania owadów

Omawia rozmnażanie winniczka

Krajobrazy Ziemi

Wymagania konieczne

Uczeń:

·          Wymienia podstawowe elementy klimatu

·          Odczytuje dane z wykresów

·          Pokazuje na mapie położenie poszczególnych stref geograficznych

·          Wymienia po 3 – 4 gatunki zwierzęce charakterystyczne dla poszczególnych stref

Wymienia charakterystyczne cechy klimatu pustynnego , arktycznego

Wymagania podstawowe

Uczeń:

·          Wymienia charakterystyczne cechy poszczególnych typów klimatów

·          Podaje przykłady roślin uprawianych w poszczególnych strefach klimatycznych

·          Na wybranych przykładach opisuje przystosowania zwierząt do warunków klimatycznych

Opisuje zajęcia mieszkańców wybranych stref klimatycznych

Wymagania rozszerzające  

Stopień dobry - 4

Uczeń:

·          Wyjaśnia w jaki sposób określa się klimat danego obszaru

·          Wykonuje obliczenia, wykorzystując dane z wykresów

·          Opisuje zróżnicowanie krajobrazowe Europy

·          Wykazuje związki między warunkami klimatycznymi  a światem roślinnym i zwierzęcym w poszczególnych strefach

·          Wykazuje wpływ warunków klimatycznych na sposób gospodarowania i gęstość zaludnienia w poszczególnych strefach

Porównuje warunki przyrodnicze różnych rejonów geograficznych

Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

Uczeń:

·          Na podstawie analizy danych dotyczących rozkładu temperatur i ilości opadów porównuje klimaty różnych rejonów geograficznych

·          Wskazuje przyczyny odchylenia granic stref od równoleżników

·          Przewiduje zmiany, jakie mogą zachodzić w środowisku na skutek eksploatacji bogactw naturalnych i mineralnych

Opisuje trasy wypraw polarnych ze szczególnym uwzględnieniem wkładu Polaków w badania biegunów

ZIEMIA  -  WSPÓLNE  DOBRO

Wymagania konieczne

Uczeń:

·          Wymienia przyczyny zmian w krajobrazie naturalnym

·          Opisuje skutki zanieczyszczeń środowiska

Wymienia formy ochrony przyrody

Wymagania podstawowe

Uczeń:

·          Charakteryzuje zanieczyszczenia środowiska

·          Podaje przykłady gatunków chronionych

Wymienia dwa światowe parki narodowe

Wymagania rozszerzające  

Stopień dobry - 4

Uczeń:

·          Wyjaśnia przyczyny powstawania zanieczyszczeń powietrza, wody, gleby

Charakteryzuje 2 – 3 wybrane parki narodowe

Wymagania dopełniające

Stopień bardzo dobry - 5

Uczeń:

Przewiduje skutki niekontrolowanego składowania odpadów radioaktywnych i substancji trujących